„Ef
ég skyldi einhverntíma komast í vandræði
þá vildi ég vera meðal ítala.“
- Halldór Laxness.
Lestu meira um hvernig íslensk skáld hafa
ort og skrifað
um Ítali og Ítalíu.
UMSAGNIR
„Við
erum búin að vísa mörgum í
hús til ykkar því af þeim vefjum
ítölskum sem við skoðum þá
held ég að ykkar geri betur en flestir að
vísa til vegar á Ítalíu og
ekki síst í Róm.“
„...hagnýtur
og
hentugur vefur sem fær nánast fullt hús
stiga út á upplýsingagildið
og skemmtilegheitin ...“
„Við
prentuðum út margar síður af þessum
snilldarvef og notuðum sem biblíu á
10 daga ferðalagi okkar um Róm.“
Hér segir af tilurð þess að Michelangelo hóf að höggva píetu Maríu og Jesú í marmara frá Carrara á þann hátt sem aldrei hafði áður verið gert.
PIETA María miskunnar sig yfir son sinn eftir dauða hans á krossinum. Meistari marmarans lauk verkinu fyrir Júbilárið 1500 og kom því fyrir í kapellu Frakklandskonungs í Péturskirkjunni. <STÆKKA>
Michelangelo var aðeins 24 ára þegar hann í lok ársins 1499 lauk við Píetu sína. Hann lifði í nær 90 ár og - þó að hann hafi á lífsferli sínum gætt hverja höggmyndina eftir aðra óviðjafnanlegri fegurð og mætti - eru margir listgagnrýnendur á þeirri skoðun að hann hafi aldrei skapað neitt svo fullkomið, fagurt eða áhrifaríkt. Hér fer sagan að baki listaverksins.
Michelangelo var fæddur 6. mars 1475 og var næstelstur fimm sona Lodovico Buonarrotis. Faðirinn var kominn af efnaðri fjölskyldu í Flórens. Fjölskyldan hafði aldrei sýnt áhuga sinn á listum, en þegar sem barn hóf Michelangelo að teikna og við og við skrópaði hann í skólanum til þess að fullnægja þessum áhuga sínum.
Árið 1489 stofnaði Lorenzo de'Medici hinn mikli höggmyndaskólann til þess að endurvekja þá list sem var á fallanda fæti. Michelangelo var fjögur ár í skólanum og tileinkaði sér höggmyndalistina sem frekast var kostur. Vegna frábærra gáfna og brennandi áhuga var honum boðið að dvelja í höll Mediciættarinnar þar sem farið var með hann eins og einn af sonum fjölskyldunnar.
Þegar Michelangelo var sautján ára dó Lorenzo de'Medici. Flórensbúar, sem hötuðu Píero hinn drambsama, son Lorenzoar, rændu höllina en Michelangeo flýði til Bolognaborgar.
Ári síðar var hann aftur kominn til Flórensar án peninga eða nokkurs stuðnings. Til þess eins að hann týndi ekki niður því sem hann hafði lært hjó hann út lítinn verðlaunabikar. Einn af Mediciættinni ráðlagði honum að grafa bikarinn í jörðu og láta hann vera þar nokkurn tíma, svo að hann gæti síðar selt hann í Rómaborg sem forngrip. Michelangelo var Þessu samþykkur. Síðar var bikarinn seldur eins og ráðgert var.
En kaupandinn, hinn kæni kardináli Riario, komst að fölsuninni og kallaði Michelangelo till Rómaborgar, ekki til þess að hegna hinum unga falsara, heldur til þess að fá honum verkefni. Kardinálinn gat samt sem áður ekki ákveðið hvað það ætti að vera og hélt hinum unga listamanni í óvissu í eitt og hálft ár.
Á þessum tíma kynntist Michelangelo Jacopo Galli bankamanni sem kom auga á snilli hans og fékk honum það verkefni að gera höggmynd af Bakkusi. Og hér gerði Michelangelo sína fyrstu höggmynd í fullri líkamsstærð af furðulegri bíræfni.
Eitthvað beinlínis heiðið er í fari þessa Bakkusar. Hann réttir út handlegginn með yfirlæti drukkins manns. Hinar mjúku tilfinninganæmu línur og hin slétta húð þekur fullkomnustu líkamsbyggingu sem þá þekktist. (Michelangelo hafði dvalist marga mánuði við óleyfilegar krufningar í Santo Spirito, Heilags anda sjúkrahúsinu í Flórens). Höggmyndin vakti mjög mikla athygli, enda framúrskarandi vel unnin að öllu leyti.
MICHELANGELO 1475-1564 Í verkum hans fóru saman hugur og hönd.
Það vekur furðu að út frá Bakkusi, því verki sem minnir mest á heiðnina, skuli spretta það verk Michelangelos sem hvað andlegast er. En það stafaði af því að góður vinur Jacopo Galli var hinn aldni franski kardináli Jean de Villiers de la Grolaie, en hann hafði hug á að setja höggmynd úr marmara í kapellu franska konungsins í Péturskirkjunni. Kardinálinn gat alls ekki skilið að ungi maðurinn, sem hafði gert höggmyndina af Bakkusi undir áhrifum heiðninnar og alls þess taumlausa lífernis, sem henni var samfara, gæti einnig breytt hvítum marmara frá Carrara í það sem er hreint og andríkt. En Jacopo Galli var ekki hræddur við að reyna. Hann samdi við Michelangelo og kardinálann og lofaði að verkið yrði „fegurra en nokkur önnur höggmynd úr marmara í Rómborg í dag.“
Michelangelo tók á leigu tvö köld, ömurleg herbergi með útsýn yfir Tíber. Í marga mánuði vann hann baki brotnu í Trastevere hverfinu gamla við að teikna Gyðinga til þess að finna þá fyrirmynd, sem honum fannst eiga við Jesúm. Auk þessa dró hann upp myndir af ungum rómverskum konum af góðum ættum til þess að finna fyrirmynd að Maríu.
Allt frá upphafi var hann sér meðvitandi um þá hefðbundnu venju sem var komin á Píetu fyrirmyndina: María með Jesúm látinn. Í fyrstu ákvað hann að gera tvær myndir í fullri líkamsstærð. Fram að þessu hafði myndin af Kristi ekki verið áberandi í slíkum verkum. Því næst ákvað hann að María skyldi vera ung móðir, aðeins lítið eitt eldri, en þegar hún ól Jesúbarnið.
Hann afneitaði alfarið þeirri hugmynd, sem uppi var um hina myrku, döpru og sorglegu framsetningu Píetu myndanna, þar sem listamaðurinn lætur boðskap kærleikans drukkna í blóði. Hann forðaðist allt sem minnti á valdbeitingu og lét naglaförin í höndum Jesú og fótum vart vera sýnileg. Hinn látni Jesús átti að sofa vært í faðmi móður sinnar. Hann vonaði, að hann fengi fram í Píetu sinni, það sem orðið þýðir í raun og veru: samúð, sorg. Og það vildi hann fá með því að gera andlit og líkama sem væri af himneskri fegurð svo að verkið höfðaði til tilfinninga sem vektu hina dýpstu samúð, ekki aðeins með hinum látna Kristi, heldur og móður hans, sem situr og lítur niður að syni sínum og réttir út aðra hendina eins og hún vildi segja: „Guð minn, hversvegna.“
Hugur Michelangelos var uppspretta af hugmyndum, formum, myndum. Hann vildi skapa allt frá grunni. Hann hafði aðeins áhuga á því að grunnur þess sem áður var héldi sér. En það sem hafði ekki ennþá verið reynt höfðaði mjög sterkt til hans.
Eftir því sem hann hjó dýpra í marmarann því meir einangraði hann sig. Hann hitti sjaldan fólk, svaf aðeins þegar hann var alveg uppgefinn, kastaði sér þá upp í rúm alklæddur, svaf í þrjá til fjóra tíma og greip svo aftur hamarinn og meitilinn.
Það tók hann tvö ár að höggva og slípa Píetu áður en verkið birtist í fullkomleika sínum. Grolaie kardináli lifði ekki að sjá verkið fullgert, en stuttu fyrir dauða sinn stóð hann dag nokkurn hugsi í vinnustofu listamannsins og leit ófullgerðar styttur hans.
Hann spurði Michelangelo: „Segðu mér sonur minn, hvernig getur Guðsmóðir haft svo barnslegt andlit, unglegra en andlit sonarins?“ „Yðar hágöfgi“ svaraði Michelangelo, „ég get engan veginn hugsað mér að jómfrú María verði gömul. Hún var hrein mey og þess vegna hefur hún varðveitt frískleika æskunnar.“ Þetta svar nægði kardinálanum.
Meginefni sögunnar um Píetu er að þessa mynd úr marmara, sem er 1,75 m á hæð og 1,4 tonn að þyngd, varð að setja upp í kapellu franska konungsins með leynd. Þegar Grolaie kardináli var dáinn óttaðist Galli að Alexander páfi myndi ekki leyfa að höggmyndinni yrði komið fyrir í Péturskirkjunni. Þeir voru til, sem töldu þessa Píetu ekki í samræmi við kristinn boðskap þar sem hún var gjörólík þeim fyrri.
Michelangelo þorði ekki að hætta á að höggmyndinni yrði hafnað og nótt eina í uppphafi ársins 1500, meðan íbúar Rómaborgar sváfu, lét hann koma henni fyrir í hvelfingu franska konungsins. Myndin var aldrei vígð við hátíðlega athöfn og fram að vori 1964 þegar hún var send á heimssýninguna í New-York hafði hún aldrei komið út fyrir veggi Vatíkansins.
Þó að árið 1500 væri Júbilár og þúsundir pílagríma frá allri Evrópu kæmu í Péturskirkjuna voru aðeins fáir, sem gerðu sér það ómak að fara inn í hina myrku kapellu franska konungsins. Yfirleitt tók enginn eftir því að Píeta Michelangelos væri til.
Michelanghelo átti eftir að verða fyrir mestu auðmýkingu sinni. Dag nokkurn þegar hann var inni í kapellunni stóð fjölskylda frá Langbarðalandi fyrir framan höggmyndina og ræddi um hana. Móðirin sagði: „Jæja, ég segi það nú bara, ég þekki listaverkið. Það er gert af manni frá Osteno, sem gerir alla legsteinana.“
„Nei, nei“, andmælti maðurinn. „Hann er ættaður að heiman, það er hann Cristoforo Solari. Hann hefur gert margar slíkar.“
Um nóttina fór Michelangelo fullur örvæntingar aftur til Péturskirkjunnar með hamar og meitil og hjó eftirfarandi orð á lindann sem liggur um brjóst Maríu: „Michelangelo Buonarroti frá Flórens vann þetta.“ Þetta var í eina skiptið sem hann merkti höggmynd með nafni sínu.
Grein þessa þýddi Magnús Guðjónsson, fyrrv. biskupsritari, úr dönsku.
Lestu meira um meistara Michelangelo hér í Rómarvefnum.
Eldaðu
ítalskt !!!
Oft er það einfaldleikinn sem blívur
best og segja má að eitt af því
sem einkennir ítalska matargerð sé sparleg
notkun hráefnis og krydda.
Söguás:
1929
Mússolíní og Píus páfi
XI. semja um réttarstöðu Páfagarðs
sem sjálfstætt ríki innan ítalska
ríkisins með samningi sem kenndur er við
Lateran.
Hátíðir
Kjötkveðju-
hátíð er haldin í Róm
svo til allan febrúarmánuð og nær
hámarki á Martedí Grasso,
sprengidag þeirra Ítala. Karnivalið virðist
aðallega vera hátíð smáfólksins;
telpurnar klæða sig upp í prinsessukjóla
og strákarnir í ofurhetjubúninga.
Hver
er maðurinn?
Silvio Berlusconi fv. forsætis-
ráðherra Ítalíu hóf ferilinn
sem dægurlaga-söngvari á ferjum, en
tók síðan að stunda viðskipti
og sá sér þá hag í að
stofna til vinfengis við stjórnmálamenn.
Feneyjar
Feneyjar eru reistar á mörgum hólmum
og helsti ferðamáti íbúa innan
borgarinnar hefur frá upphafi verið siglingar.
Upphaf
klaustur-
lífs
Það féll í hlut Benedikts frá
Núrsíu að stofna fyrstu munka-
regluna og ber hún nafn hans. Benedikt kom klaustri
á laggirnar á Monte Cassino á Suður-Ítalíu.
Kaþólsk
trú og lútersk
Ef kaþólskur maður bergir brauðið
við altarisgöngu verður brauðið að
holdi Krists í munni honum vegna þess að
presturinn framkvæmir athöfnina fyrir hönd
kirkjunnar.
Leonardo
Leonardo da Vinci er talinn einn mesti listamaður
sögunnar. Hann fæddist í smábænum
Vinci á Ítalíu um miðja 15. öldina
og hefur æ síðan verið við þann
bæ kenndur.
ÁBÓTINN
SAGÐI ...
„Rómaborg er
yfir öllum borgum, og hjá henni eru allar borgir
að virða sem þorp, því að jörð
og steinar og stræti öll eru roðin
í blóði heilagra manna“.
MMX Saga /
Kirkja /
Listir /
Matur
/ Tenglar