RÓMARVEFURINN

E F N I

LEITA í VEFNUM

Sláðu inn það efnisorð sem þú hefur áhuga á að fræðast um í Rómarvefnum.

NÝTT í VEFNUM

08.05.09 Mussolini og launsonurinn. Lesa

17.05.07 Nokkrir góðir punktar um eitt og annað sem hægt er að gera í Róm. Lesa

15.05.07 10 staðir í Róm sem koma þér í beint samband við fornöldina. Lesa

04.11.06 Vínframleiðsla á Sikiley er mikil og hefur stórbatnað síðustu árin. Lesa

02.09.06 Bottega dei vini er vínsetur vert að heimsækja í Verónu. Lesa

FERÐAVEFIR

ÍTALÍA: Hanna Friðriks
PARÍS: Parísardaman
K.HÖFN: Islands center
ÍS-ÍT: islandaoggi.com

- Þinn vef hér? Hafðu samband.

SKÁLDIÐ SAGÐI ...

„Ef ég skyldi einhverntíma komast í vandræði þá vildi ég vera meðal ítala.“

- Halldór Laxness.

Lestu meira um hvernig íslensk skáld hafa ort og skrifað um Ítali og Ítalíu.

UMSAGNIR

„Við erum búin að vísa mörgum í hús til ykkar því af þeim vefjum ítölskum sem við skoðum þá held ég að ykkar geri betur en flestir að vísa til vegar á Ítalíu og ekki síst í Róm.“

„...hagnýtur og
hentugur vefur sem fær nánast fullt hús stiga út á upplýsingagildið og skemmtilegheitin ...“

„Við prentuðum út margar síður af þessum snilldarvef og notuðum sem biblíu á 10 daga ferðalagi okkar um Róm.“

Meira

RÓMVERSK-KAÞÓLSKA KIRKJAN

Péturskirkjan

Bygging Péturskirkjunnar hófst í endurreisn
árið 1506 og lauk í barokki árið 1626.
Í millitíðinni var Róm rústað og kirkjan klofin.

HVOLFÞAK Í HEIMSKLASSA Michelangeló á heiðurinn að hönnun hins mikla hvolfþaks yfir háaltari Péturskirkjunnar. Hægt er að ganga innan úr þakinu upp í ljósstæðið sk. þar sem mikla útsýn er að hafa. Mynd: RV

Grunnskipulag Péturskirkjunnar er í stíl við latneskan kross með þremur göngum milli kirkjubekkja og mikilli hvelfingu beint uppi yfir háaltarinu, en þar undir er talin vera gröf Péturs postula. Péturskirkjan hefur um aldir verið stærst og mikilfenglegust kirkna kristninnar.

Pétur var lærisveinn Krists og sá klettur sem Jesús frá Nasaret vildi grundvalla kirkju sína á. Pétur endaði ævi sína í Róm og á þeim stað þar sem postulinn var talinn hafa verið krossfestur og grafinn lét Konstantínus, fyrsti kristni keisari Rómar, reisa kirkju og helga honum snemma á 4. öld. Péturskirkjan hin fyrri var byggð í basilíkustíl Rómverja og tók miklum breytingum á þeim ellefu öldum sem hún þjónaði sem helsta guðshús Rómar.

Liðnar eru fimm aldir síðan hafist var handa við að byggja Péturskirkjuna í Róm. Bygging sú gekk ekki þrautarlaust; kirkjan klofnaði, Róm var eyðilögð af þýskum innrásarher, en 120 árum eftir að Júlíus II. páfi lagði hornstein nýju basilíkunnar var hún tilbúin svona nokkurn veginn eins og við þekkum hana þetta fimm hundruð árum síðar.

GOTT AÐ VITA

Péturskirkjan er opin allan ársins hring. Á Péturstorginu framan við kirkjuna, í súlnagöngum Bernínís n.t.t., er að finna pósthús Páfagarðs og salerni. Uppi á þaki basilíkunnar eru minjagripaverslanir og salerni og þaðan er haldið áfram upp um hvolfþakið í ljósstæðið þar ofan á, en þaðan er mjög gott útsýni yfir borgina.

Pétursbasilíkan hin eldri
Saga Péturskirkjunnar nær lengra en hálfa þúsöld aftur í tímann, því núverandi kirkja var reist á þeim sama stað og hin fyrri Péturskirkja stóð og eiginlega byggð inn í þá gömlu. Eldri basilíkuna hafði Konstantínus keisari látið reisa snemma á 4. öld og varð Vatíkanhæð fyrir valinu vegna þess að þar hermdu menn að Pétur postuli hefði verið krossfestur og grafinn.

Um miðja 1. öld e.Kr. lét Kalikúla keisari reisa paðreim einn mikinn vestan við Marsvelli og handan Tíberfljóts. Þetta var við rætur Vatíkanhæðar, Mons Vaticanus, og að sönnu dulítið úr alfaraleið Rómverja þess tíma en þarna var nóg pláss. Sagan segir svo að á þessum leikvangi hafi Pétur postuli verið festur upp á kross í tíð Nerós Rómarlýð til skemmtunar. Upp af paðreiminum voru grafhýsi (negropolis) og þar er sagt að safnaðarfólk Péturs hafi lagt hann til hinstu hvílu. Upp úr þessu fór Vatíkanhæðin að öðlast helgi í hugum kristinna og svo fór að hinn fyrsti kristni keisari Rómar, Konstantínus mikli, lét reisa þar kirkju eina mikla og tileinkaði Pétri.

Paðreimur Nerós og grafhýsin Teikning sem sýnir hverning talið er að hafi verið umhorfs á og við Vatíkanhæð þegar Konstantínus keisari tók til við að byggja Péturskirkjuna hina fyrri.

Endurbygging Péturskirkjunnar
Það var Nikulás V. páfi (1447-55) sem átti hugmyndina að endurbyggingu Péturkirkjunnar. Rann honum til rifja hörmulegt ástand gömlu kirkjunnar sem var að hruni komin og freskur hennar og steinfellumyndir þaktar ryki og skít. Árið 1452 fól hann Bernardo Rossellino að reisa nýjan kór vestan gömlu kirkjunnar, en við dauða páfa var því verki ekki fram haldið fyrr en 1470, að Páll II. fól Giuliano da Sangallo að halda verkinu áfram.

Hinn 18. apríl 1506 lagði Júlíus II. páfi hornstein nýju kirkjunnar. Bramante, einn helsti arkitekt endurresnarinnar, hafði dregið upp mynd af nýrri kirkju í anda nýrra tíma og átti hún að vera eins og grískur kross í laginu. Við lát Bramantes 1514, réði Leó X. páfi þá Rafaello, Fra Giocondo og Giuliano da Sangallo til að halda verkinu áfram og þá var skipulagi kirkjunnar breytt í líki latnesks kross. Við dauða Rafaellos árið 1520 komu að verkinu arkitektarnir Antonio da Sangallo eldri, Baldassarre Peruzzi og Andrea Sansovino.

„Sanktipéturs basilicam“ hin fyrri Páfi blessar pílagríma frá svölum gömlu kirkjunnar, en að baki rís turn hvolfþaksins mikla í nýju kirkjuna. Mynd frá síðari hluta 16. aldar, en tilvitnunin er í Laxness.

Eftir að Róm var lögð í rústir 1527 fól Páll III. páfi (1534-49), Antonio da Sangallo yngri áframhald verksins. Hann kaus að byggja eftir tekiningum Bramantes og byggði millivegg milli byggingarsvæðis nýju kirkjunnar og austurhluta hinnar gömlu, sem var enn þá í notkun. Þegar hann dó 1546, gerði Páll III. Mikelangeló að aðalarkitekt. Hann hélt því starfi einnig í tíð páfanna Júlíusar III. og Píusar IV. Árið 1546, við lát Mikelangelós, var undirstaða hins mikla hvolfþaks að mestu tilbúin. Eftirmenn Mikelangelós voru Pirro Ligorio og Giacomo da Vignola. Gregoríus XIII. (1572-85) fól Giacomo della Porta yfirstjórn framkvæmdanna. Hann breytti hvolfþakinu og lauk byggingu þess í tíð Sixtusar V .(1585-90). Gregoríus XIV. lét síðan reisa ljósastæði (lanterno) uppi á henni. Klemens VII. (1592-1605) lét brjóta kór gömlu kirkjunnar og lét reisa nýtt háaltari yfir altari Calixtusar II.

PÉTURKIRKJAN OG PÉTURSTORGIÐ Mynd eftir Battista.

Páll V. (1605-21) lét teikningu Carlosar Madero ráða, þannig að kirkjan fékk á sig form latneska krossins með því að kirkjuskipið var lengt til austurs. Þannig varð byggingin 187 m löng. Madero lauk einnig við forhlið kirkjunnar og bætti útskotum á teikninguna til að styrkja klukkuturninn. Aðeins annað þessara útskota var byggt og turninn þar ofan á eftir teikningu Gian Lorenzo Berninis árið 1637. Turninn sá hrundi hins vegar og þótti mikil hneysa. Eins og til þess að sanna sig hannaði Bernini mikilfenglegt sporöskjulagað torgið framan við kirkjuna, umkringt margfaldri súlnaröð. Þetta var í páfatíð Alexanders VII. (1655-67).

VATIKANHÆÐ

Utan borgarmúranna og hinum megin Tiberfljóts að útnorðan rís upp Mons Vaticanus, það er Spásagnarhæð, eitt hundrað feta yfir Miðjarðarhafi, talið frá sjávarfleti. Sumir halda, að nafnið sé sprottið af því, að þar hafi verið véfrétt Etrúska. Garðana á þessari hæð átti Agrippína, móðir Nerós, og þann veg komust þeir í hans eigu; þar höfðu þeir Kaligúla og Kládíus gera látið skeiðvelli til kappaksturs, og var Neró þar tíður gestur. Markið, sem ekið var frá, var súla frá Heliopolis, og stóð þar nærri sem nú er háaltarið í Péturskirkju. Súlan gnæfir upp úr miðjum þessum mikla skeiðfleti með svo hljóðandi áletrun: „Kristur sigrar, Kristur ríkir, Kristur stýrir; Kristur ver sína þjóð fyrir öllum óheillum“. Orðin fela í sér heila bylting og heila sögu. Meira

Péturskirkjan og listin

SANKI PÉTUR Bronsstytta frá því snemma á 14. öld sem talin er vera eftir Arnolfo frá Cambio (1245-1310). Pétur er að finna hægra megin í Péturskirkjunni, en vinsælt er að snerta hægri fót hans sem nú er orðinn mjög máður af aldagömlu káfi.

Péturskirkjan er prýdd fjölda meistaraverka endurreisnar- og barokkstílanna, þ.m.t. Pietu Mikelangelós, altaristjaldinu eftir Bernini, styttu heilags Longinus, grafhvelfingu Úrbans VIII. og bronshásæti Péturs postula í kórnum. Um aldir hefur Péturskirkjan verið stærst og mest kirkna kristninnar og laðað til sín milljónir pílagríma og aðra ferðamenn.

Bertel Thorvaldsen á tvö verk hér, annað lítið og hitt stórt. Það var voldugur kardináli, Consalvi að nafni, sem kostaði Thorvaldsen til að gera mikið og stórt Minnismerki Píusar VII. (1800-23) sem verið hafði páfi allan þann tíma sem listamaðurinn dvaldi borgríki hans. Upphaflega átti að fá hinn fræga Canova í verkið, en hann dó og þá var Thorvaldsen næstur í röðinni. Ætti þetta að segja eitthvað um stöðu okkar manns í listheiminum rómverska á sínum tíma, auk þess sem það þótti síður en svo sjálfsagt að listamaður mótmælendatrúar væri fenginn til að vinna fyrir Páfagarð. Eitt af því fyrsta sem maður tekur eftir er dyraumgerð fótstallsins, en hún er fengin úr grafhýsum Etrúska. Þennan stíl má svo sjá á safni Thorvaldsens í Kaupmannahöfn. Minnismerkið stendur í Péturskirkjunni vinstra (sunnan) megin og sómir sér vel í kompaníi við verk merkustu listamanna sögunnar.

Lestu um listamennina Michelangelo, Bernini og Thorvaldsen hér í Rómarvefnum, en allir koma við sögu Péturskirkjunnar.

HVAÐ VILTU ?

ÚR VEFNUM

Eldaðu ítalskt !!!
Oft er það einfaldleikinn sem blívur best og segja má að eitt af því sem einkennir ítalska matargerð sé sparleg notkun hráefnis og krydda.

Söguás: 1929
Mússolíní og Píus páfi XI. semja um réttarstöðu Páfagarðs sem sjálfstætt ríki innan ítalska ríkisins með samningi sem kenndur er við Lateran.

Hátíðir
Kjötkveðju-
hátíð er haldin í Róm svo til allan febrúarmánuð og nær hámarki á Martedí Grasso, sprengidag þeirra Ítala. Karnivalið virðist aðallega vera hátíð smáfólksins; telpurnar klæða sig upp í prinsessukjóla og strákarnir í ofurhetjubúninga.

Hver er maðurinn?
Silvio Berlusconi fv. forsætis-
ráðherra Ítalíu hóf ferilinn sem dægurlaga-söngvari á ferjum, en tók síðan að stunda viðskipti og sá sér þá hag í að stofna til vinfengis við stjórnmálamenn.

Feneyjar
Feneyjar eru reistar á mörgum hólmum og helsti ferðamáti íbúa innan borgarinnar hefur frá upphafi verið siglingar.

Upphaf klaustur-
lífs
Það féll í hlut Benedikts frá Núrsíu að stofna fyrstu munka-
regluna og ber hún nafn hans. Benedikt kom klaustri á laggirnar á Monte Cassino á Suður-Ítalíu.

Kaþólsk trú og lútersk
Ef kaþólskur maður bergir brauðið við altarisgöngu verður brauðið að holdi Krists í munni honum vegna þess að presturinn framkvæmir athöfnina fyrir hönd kirkjunnar.

Leonardo
Leonardo da Vinci er talinn einn mesti listamaður sögunnar. Hann fæddist í smábænum Vinci á Ítalíu um miðja 15. öldina og hefur æ síðan verið við þann bæ kenndur.

ÁBÓTINN SAGÐI ...

„Rómaborg er yfir öllum borgum, og hjá henni eru allar borgir að virða sem þorp, því að jörð og steinar og stræti öll eru roðin í blóði heilagra manna“.

- Nikulás ábóti
á Þverá, 12. öld.

ALLIR VEGIR TIL ...

Rómarvefurinn er helgaður sögu og menningu Ítalíu. Útgefandi er Mínerva - miðlun & útgáfa. Ritstjóri og aðalhöfundur efnis er Kristinn Pétursson. Allur réttur áskilinn © Rómarvefurinn anni MMI - MMX. Síðast uppfært 20.05.2011

Forsíða / Handbók / Hverfi / Ítalía © MMX Saga / Kirkja / Listir / Matur / Tenglar
Um vefinn / Efnisyfirlit / Hafa samband