„Ef
ég skyldi einhverntíma komast í vandræði
þá vildi ég vera meðal ítala.“
- Halldór Laxness.
Lestu meira um hvernig íslensk skáld hafa
ort og skrifað
um Ítali og Ítalíu.
UMSAGNIR
„Við
erum búin að vísa mörgum í
hús til ykkar því af þeim vefjum
ítölskum sem við skoðum þá
held ég að ykkar geri betur en flestir að
vísa til vegar á Ítalíu og
ekki síst í Róm.“
„...hagnýtur
og
hentugur vefur sem fær nánast fullt hús
stiga út á upplýsingagildið
og skemmtilegheitin ...“
„Við
prentuðum út margar síður af þessum
snilldarvef og notuðum sem biblíu á
10 daga ferðalagi okkar um Róm.“
Tómas frá Akvínó, oft nefndur Akvínas, fæddist árið 1225 í Roccasecca kastala á Ítalíu. Hann var sjöundi í bræðrahópi, faðir hans aðalsmaður og lénsherra í Akvínó en móðir hans átti ættir að rekja til Friðriks II. keisara (1194-1250) Sikileyjar, konungs Þýskalands og keisara Hins heilaga rómverska heimsveldis.
Aquino er bær mitt á milli Rómar og Napólí þar sem Tómas mun hafa alist upp, en skammt frá er klaustrið Monte Cassino þar sem Benedikt frá Núrsíu stofnsetti munkareglu á 6. öld er síðar var við hann kennd. Þegar Tómas var fimm ára að aldri fólu foreldrar hans Benediktusarmunkum í Cassinoklaustrinu uppeldi sonarins og þar með var ævi hans að nokkru ráðin.
Árið 1239 urðu átök innan klaustursins og enduðu með því að Friðrik keisari gerði all marga munka burtræka. Þetta varð til þess að Tómas hélt á brott til náms í lærdómslistadeild háskóla Napólíborgar sem þá var nýstofnaður og þar mun hann fyrst hafa komist í tæri við heimspeki Aristótelesar. Á þessum tíma kynntist hann boðskapi hinnar nýstofnuðu reglu Dóminikana og árið 1244 var hann vígður Dóminikani, skömmu eftir að faðir hans dó. Svo gerði hann gegn vilja fjölskyldu sinnar en bræður hans gripu til sinna ráða og hnepptu Tómas í nokkurs konar stofufangelsi næsta árið, þar eð fjölskyldan var í öllu andsnúin því að piltur yfirgæfi reglu Benediktína. En Tómas stóð fast á sínu og svo fór að bræðurnir létu hann lausan til hinna bræðranna en Tómas hélt til Parísar haustið 1245.
Næstu árin lærði Tómas við Parísarháskóla og var nemandi Alberts mikla, lærdómsmanns mikils og Arestótelista sem hafði mikil áhrif á menntalíf Tómasar, og með þeim tókst góður vinskapur. Árið 1248 lauk Tómas Bakkaláríusarprófi úr heimspekideild og hélt til Kölnar í félagi við Albert að setja upp Dóminikanska lærdómsmiðstöð. 1252 snéri hann aftur til Parísar að mennta sig í guðfræði og lauk meistaraprófi 1256 en útskrifaðist ekki fyrr en ári síðar og þá með íhlutun páfa, því Tómas var yngri er reglur kváðu á um um guðfræðidoktora. Næstu þrjú árin kenndi hann guðfræði í París, árin 1259-1268 var hann við kennslu og skriftir á Ítalíu auk þess að gegna ýmsum störfum við hirð páfa, en í ársbyrjun 1269 var hann aftur sendur til Parísar og þar lenti hann í heilmiklum deilum um túlkun á heimspeki Aristótelesar með tilliti til guðfræðinnar. Þegar heldur var farið að hitna í kolunum 1272 var hann sendur af reglunni á ný að stofnsetja menntamiðstöð í Napólí.
Þá gerist það 6. desember 1273 að Tómas hættir allt í einu að skrifa og gefur þá skýringu að sér hafi hlotnast þvílík opinberun að allt sem hann hafi áður hugsað og skrifað væri einskis vert. Þremur mánuðum síðar, 7. mars 1274, er hann var staddur í Cistersíensaklaustri á leið til Lyons í Frakklandi, var hann allur, 48 ára að aldri. Um hálfri öld síðar, árið 1323, var Tómas svo tekinn í tölu heilagra manna fyrir atbeinan hins frankneska páfa Jóhannesar XXII. Árið 1879 gaf Leó XIII. páfi út þá tilskipun að Tómas frá Akvínó skyldi verða opinbert kennivald kaþólsku kirkjunnar. Svo er lífssaga Tómasar í sem fæstum dráttum.
Heimspeki Tómasar Öldin þrettánda einkenndist af Bræðrareglum Dóminikana og Fransiskana, háskólamenntun og heimspeki Aristótelesar; heimkynni menntunarinnar voru háskólarnir, viðfang hennar Aristóteles, nemendur og kennarar reglubræður - og einkenni þessi kristallast í Tómasi frá Akvínó. Kennimenn segja að í sögulegu ljósi felist mikilvægi Tómasar aðallega í tvennu. Hann felldi heimspekikerfi Aristótelesar inn í hefðbundna spekúlatíva guðfræði og lagði grunninn að nýrri og að sama skapi frumlegri kristinni heimspeki með því að endurskoða heimspeki síns tíma og takast á við fornar ráðgátur heimspekinnar. Að sem skynsemishyggjumanni hafi Tómas talið að skynsemin væri manninum nægjanleg til að komast að sannindum skynheimsins og sú afstaða hafi orðið til þess að heimspeki og vísindi urðu gildandi innan kristninnar á eigin forsendum.
Tómas grundvallaði heimssýn sína á heimspeki Aristótelesar og ekki einasta nýtti hann sér frumspeki hans og rökfræði heldur líka siðfræði og stjórnspeki. En Tómas var hvergi banginn við að breyta og betrumbæta heimspeki Aristótelesar. Frumorsök og óskilgreindur guð Aristótelesar varð að Guði kristninnar; uppsprettu tilverunnar og tilverunni sjálfri sem ljær manninum hlutdeild í tilveru sinni. Staða mannsins í heiminum er staða hins skapaða gagnvart skapara sínum og að því leyti er hann vart annað en skuggamynd. Þannig þættar Tómas saman frumspeki Platons og Aristótelesar. En hugmyndir hans um heiminn og Guð, um skaparann og sköpunarverkið líkjast í engu frummyndum og eftirmyndum Platons á þann hátt að heimurinn sé ekkert annað en dauft endurskyn hins eina sanna ljóss Guðs.
Tómas er þó á því að margt sem tilheyrir frummyndunum sé að finna í Guði. En að vanmeta og hverfa frá skynheiminum er að hverfa frá Guði. Skynheimurinn og lífverur hans eiga sér stöðu og ákveðið hlutverk innan sköpunarverksins og lúta að sönnu eigin lögmálum orsaka og afleiðinga sem maðurinn er fær um af skynsemi sinni að uppgötva og álykta samkvæmt. Maðurinn er fær um að skilja hinn náttúrlega heim og jafnvel að færa sönnur á tilvist Guðs, því skynsemi hans segir honum að annað fáist ekki staðist. Sannindi mannsins og sannindi Guðs stangast ekki á því þau eru ein og sömu sannindin. Opinberuð sannindi kristninnar hafa þó forgang þar eð þau eru handan náttúrlegrar skynsemi mannsins, þau getur hann ekki skilið heldur verður að trúa.
Frægustu og mestu verk Tómasar voru ritskýringar við guðfræðirit Péturs Langbarða og fræðaheildirnar miklu, Summa contra Gentiles og Summa theologiae. Tómas er einn af kirkjufeðrunum.
Á Heimspekivefnum er að finna ágætt ágrip af sögu Tómasar og líka umfjöllun um rit hans Um lög.
Eldaðu
ítalskt !!!
Oft er það einfaldleikinn sem blívur
best og segja má að eitt af því
sem einkennir ítalska matargerð sé sparleg
notkun hráefnis og krydda.
Söguás:
1929
Mússolíní og Píus páfi
XI. semja um réttarstöðu Páfagarðs
sem sjálfstætt ríki innan ítalska
ríkisins með samningi sem kenndur er við
Lateran.
Hátíðir
Kjötkveðju-
hátíð er haldin í Róm
svo til allan febrúarmánuð og nær
hámarki á Martedí Grasso,
sprengidag þeirra Ítala. Karnivalið virðist
aðallega vera hátíð smáfólksins;
telpurnar klæða sig upp í prinsessukjóla
og strákarnir í ofurhetjubúninga.
Hver
er maðurinn?
Silvio Berlusconi fv. forsætis-
ráðherra Ítalíu hóf ferilinn
sem dægurlaga-söngvari á ferjum, en
tók síðan að stunda viðskipti
og sá sér þá hag í að
stofna til vinfengis við stjórnmálamenn.
Feneyjar
Feneyjar eru reistar á mörgum hólmum
og helsti ferðamáti íbúa innan
borgarinnar hefur frá upphafi verið siglingar.
Upphaf
klaustur-
lífs
Það féll í hlut Benedikts frá
Núrsíu að stofna fyrstu munka-
regluna og ber hún nafn hans. Benedikt kom klaustri
á laggirnar á Monte Cassino á Suður-Ítalíu.
Kaþólsk
trú og lútersk
Ef kaþólskur maður bergir brauðið
við altarisgöngu verður brauðið að
holdi Krists í munni honum vegna þess að
presturinn framkvæmir athöfnina fyrir hönd
kirkjunnar.
Leonardo
Leonardo da Vinci er talinn einn mesti listamaður
sögunnar. Hann fæddist í smábænum
Vinci á Ítalíu um miðja 15. öldina
og hefur æ síðan verið við þann
bæ kenndur.
ÁBÓTINN
SAGÐI ...
„Rómaborg er
yfir öllum borgum, og hjá henni eru allar borgir
að virða sem þorp, því að jörð
og steinar og stræti öll eru roðin
í blóði heilagra manna“.
Tómas frá Akvínó, oft nefndur Akvínas, fæddist árið 1225 í Roccasecca kastala á Ítalíu. Hann var sjöundi í bræðrahópi, faðir hans aðalsmaður og lénsherra í Akvínó en móðir hans átti ættir að rekja til Friðriks II. keisara (1194-1250) Sikileyjar, konungs Þýskalands og keisara Hins heilaga rómverska heimsveldis.
Næstu árin lærði Tómas við Parísarháskóla og var nemandi Alberts mikla, lærdómsmanns mikils og Arestótelista sem hafði mikil áhrif á menntalíf Tómasar, og með þeim tókst góður vinskapur. Árið 1248 lauk Tómas Bakkaláríusarprófi úr heimspekideild og hélt til Kölnar í félagi við Albert að setja upp Dóminikanska lærdómsmiðstöð. 1252 snéri hann aftur til Parísar að mennta sig í guðfræði og lauk meistaraprófi 1256 en útskrifaðist ekki fyrr en ári síðar og þá með íhlutun páfa, því Tómas var yngri er reglur kváðu á um um guðfræðidoktora. Næstu þrjú árin kenndi hann guðfræði í París, árin 1259-1268 var hann við kennslu og skriftir á Ítalíu auk þess að gegna ýmsum störfum við hirð páfa, en í ársbyrjun 1269 var hann aftur sendur til Parísar og þar lenti hann í heilmiklum deilum um túlkun á heimspeki Aristótelesar með tilliti til guðfræðinnar. Þegar heldur var farið að hitna í kolunum 1272 var hann sendur af reglunni á ný að stofnsetja menntamiðstöð í Napólí. 
Öldin þrettánda einkenndist af Bræðrareglum Dóminikana og Fransiskana, háskólamenntun og heimspeki Aristótelesar; heimkynni menntunarinnar voru háskólarnir, viðfang hennar Aristóteles, nemendur og kennarar reglubræður - og einkenni þessi kristallast í Tómasi frá Akvínó. Kennimenn segja að í sögulegu ljósi felist mikilvægi Tómasar aðallega í tvennu. Hann felldi heimspekikerfi Aristótelesar inn í hefðbundna spekúlatíva guðfræði og lagði grunninn að nýrri og að sama skapi frumlegri kristinni heimspeki með því að endurskoða heimspeki síns tíma og takast á við fornar ráðgátur heimspekinnar. Að sem skynsemishyggjumanni hafi Tómas talið að skynsemin væri manninum nægjanleg til að komast að sannindum skynheimsins og sú afstaða hafi orðið til þess að heimspeki og vísindi urðu gildandi innan kristninnar á eigin forsendum.
MMX Saga /
Kirkja /
Listir /
Matur
/ Tenglar