„Ef
ég skyldi einhverntíma komast í vandræði
þá vildi ég vera meðal ítala.“
- Halldór Laxness.
Lestu meira um hvernig íslensk skáld hafa
ort og skrifað
um Ítali og Ítalíu.
UMSAGNIR
„Við
erum búin að vísa mörgum í
hús til ykkar því af þeim vefjum
ítölskum sem við skoðum þá
held ég að ykkar geri betur en flestir að
vísa til vegar á Ítalíu og
ekki síst í Róm.“
„...hagnýtur
og
hentugur vefur sem fær nánast fullt hús
stiga út á upplýsingagildið
og skemmtilegheitin ...“
„Við
prentuðum út margar síður af þessum
snilldarvef og notuðum sem biblíu á
10 daga ferðalagi okkar um Róm.“
Ef sjónvarpið er spegill þjóðanna, þá eru Ítalir óneitanlega dulítið klikk. En öllu virðist maður geta vanist, og eftir einn sjónvarpsvetur formælinga og síðan orðleysis yfir allri vitleysunni vorum við hjónaleysin í Róm orðin nokkuð samdauna hneykslunarhell- unum sem áður virtust raða sér þétt á skjáinn líkt og rómverskt mósaík og vorum bara farin að hafa gaman af - svo langt sem það náði og nær.
Stöðvarnar Helstu sjónvarpsstöðvar Ítalíu eru níu talsins. RAI er öflugt ríkissjónvarp sem sendir út á þremur sjálfstæðum rásum og innheimtir afnotagjald, en hinar eru gjaldfríar. Þrjár þeirra, Italia 1, Rete 4 og Canale 5, eru í eigu Mediasets, fyrirtækis fjölmiðlafurstans Silvios Berlusconi. Tvær, TMC og TMC2, eru í eigu hans helsta keppinautar á afþreyingarmarkaðnum, Vittorios Cecchi Gori, en til samans eru þeir sagðir eiga og reka bróðurpartinn af kvikmyndahúsum landsins. Níunda stöðin er svo Rete 4, tónlistarstöð sem að mestu endurvarpar útsendingum MTV útibúsins á Bretlandi. Við þetta má svo bæta kapal- og gervihnattastöðvum ef manni leiðist, auk staðbundinna stöðva og auglýsingasjónvarps.
Sjónvarpsefnið... flott fljóð Þrátt fyrir að hafa áður kynnst spænsku sjónvarpi og dálæti þess á ljóshærðum og fáklæddum konum og skoppandi klappstýrum út um alla þætti, þá tók okkur nú samt tíma að kyngja karlrembunni í sjónvarpinu hérna. Hér virðast hávaxnar, ljóshærðar konur í flegnum og efnislitlum kvöldkjólum ekki vera síður ómissandi hverjum þætti en ljósin og upptökuvélarnar, hvort sem þær eru í hlutverki þáttarstýra eða skrauts. Og þetta er svolítið skrýtið í landi þar sem fólk er svona yfirhöfuð dökkhært. Karlkynnirinn má hins vegar vera lávaxinn og þybbinn og jafnvel nokkuð við aldur, enda hans hlutverk að tala. Iðulega má sjá innskot í miðjum þætti þar sem ein myndatökuvélin staldrar við fagra fótleggi þáttarstýrunnar eða eins gestsins - í nærmynd - og færir sig svo hægt upp á við. En við verðum að muna að Ítalir eru miklir fagurkerar. Flest þessi viðföng nærmyndanna eru eldklárar sjónvarpskonur en nær alltaf virðast þær þurfa að vera í útliti eins og kynsystur þeirra Hollywoodstörnur 6. áratugsins. Flott fljóð, en öll steypt í sama mótið.
Efni sjónvarpsstöðva er allstaðar eins held ég, bara með mismunandi efnisáherslur eftir þjóðum, héruðum eða rásum. Fréttir, íþróttir, fræðsluefni, spjallþættir, vandamálaþættir, skemmtiþættir, sápur og bíómyndir. Hverslags afþreyingu viljiði?
Lewinsky Ítölum um megn Ítalskir sjónvarpsáhorfendur vilja helst af öllu sjá fjallað um kynlíf og hneykslismál en þeir voru greinilega ekki taldir þola að sjá Monicu Lewinsky um hábjartan dag.
Lewinsky, sem var á allra vörum árið 1998 vegna sambands hennar við Bill Clinton þáverandi Bandaríkjaforseta, átti að koma fram í spjallþættinum Domenica In í ítalska ríkissjónvarpinu RAI, en sá þáttur stendur yfir í 5 tíma og rætt er við fjölda fólks, allt frá prestum til poppstjarna.
En nokkrum stjórnmálamönnum gramdist að RAI, sem kostað er af skattpeningum Ítala, ætlaði að greiða kostnað Lewinskys meðan á Ítalíuferðinni stóð. Blaðið La Repubblica varði 2 síðum í umfjöllun um málið og Corriere della Sera birti fjórar fréttir um það.
Á endanum ákvað Antonio Baldassarre sjónvarpsstjóri og aðrir yfirmenn RAI að hætta við að láta Lewinsky koma fram. Maurizio Gasparri samgönguráðherra Ítala fagnaði þessari niðurstöðu.
Spjallþættir ýmis konar eru æði vinsælir hér sem og vandamálaþættir, enda Ítalir gæddir heilbrigðri forvitni um náungann og samræðugóðir mjög. Í spjallþættina eru ósjaldan fengnir stjórnmálamenn, sem okkur Íslendingum er engin nýlunda, en líka nunnur, prestar og prelátar, og svo að sjálfsögðu þeir sem mest ber á; sjónvarpsfólk úr öðrum þáttum og af öðrum stöðvum. Fyrir utan sjónvarps- og kvikmyndaleikarana og aðra skemmtikrafta almennt, þá eru það þáttastjórnendur, danspíur og aðstoðarfólk, hvort sem það kemur úr skemmti -, fræðslu- eða fréttaþáttum, sem mynda sjónvarpselítuna sem alltaf er í sjónvarpinu. Nema hvað? Ég get ekki annað en dáðst að atorku margra þeirra, því auk þess að sjá um eigin þátt, stundum fleiri en einn og ósjaldan oftar en einu sinni í viku, eru þau þess á milli mætt í aðra þætti sem gestir og/eða skemmtikraftar. En aðdáun mín verður ögn blendin þegar ég velti því fyrir mér hvort þetta fólk hafi nokkurn tíma aflögu til að kynnast hvunndeginum ... - Jú, það hlýtur að vera, og kannski eru það einmitt sjónvarpsstjörnurnar sem hvað skarpast skynja skil hins hversdagslega veruleika og hins tilbúna eður tilfærða á skjánum, þar eð þær lifa þá og hrærast í tveimur heimum.
Líf sjónvarpsþátta er hér mislangt eins og gengur og gerist. Helst eru það skemmtiþættirnir sem eru skammlífir enda oftast mikið í þá lagt og þurfa mikið áhorf. Mörgum þeirra er svosem ekki ætlað að lifa lengi og því eru framleiddir eins konar þemaþættir sem sjónvarpað er vikulega í ákveðinn tíma. Spjallþættirnir tóra lengur enda einfaldari í sniðum og langt frá því að umræðuefnin þrjóti.
Umgjörð frétta og tengdra þátta í ítölsku sjónvarpi er sérstaklega vegleg og ekki síst íburðarmikil í skemmtiþáttunum. Og það er ekki að furða, því hér sem annarstaðar þarf auðvitað að keppa um áhorfendur. En það kemur líka annað til. Í Róm er hið víðfræga og risastóra kvikmyndaver Cinecittà (Bíóborgin) sem sjónvarpsstöðvarnar hafa lagt undir sig að miklu leyti eftir að kvikmyndaiðnaður dróst saman. Þar hafa stöðvarnar úr allt að tuttugu upptökuverum að velja og sum hver á stærð við Laugardalshöllina.
Hér er hlutverk stjórnenda skemmtiþáttanna mun víðtækara en við þekkjum, og reyndar aðstoðarfólks þeirra og skemmtikrafta, þar eð þau sinna líka auglýsingamennsku í þáttunum. Er ekki annað hægt en að dást að fagmennsku þáttastjórnendanna, en slíkt er öryggi þeirra í framkomu sem og allri stjórn á framvindu þáttanna að langar útsendingar eru án feilspors. Þetta eru heldur engir aukvisar, oftast reyndir leikarar og margir þeirra með áratuga reynslu af sjónvarpi að baki. Sá sem stýrir þættinum sem ég segi frá hér á eftir er vel kynntur fólki á þrítugsaldri, því hann sá lengi vel um vinsælan barnaþátt. Paolo Bonolis heitir hann og er öryggið uppmálað.
Darwin og grínið Eftirlætis þátturinn okkar þessar vikurnar heitir Ciao Darwin - Daginn Darwin! getum við kallað hann - á Berlusconistöðinni Canale 5. Nei, þetta er ekki dýralífsþáttur sem við horfum á með sunnudagsmorgunkaffinu, þótt vel væri. Og þó, dýralíf kemur þessu að nokkru við hvað okkur varðar, því þegar Darwin er sýndur á laugardagskvöldum er einmitt á sama tíma verið að sýna þessar fínu dýralífsmyndir á þriðju rás ríkissjónvarpssins, RAITRE, og yfir á þær skiptum við í auglýsingahléunum (og umsjónarmanninn sem í útliti virðist vera ættaður úr Neanderdal, í alvöru talað). Annars tökum við léttmetið fram yfir fræðsluna þetta kvöldið.
Skemmtiþátturinn Ciao Darwin skartar öllu því sem mest æsir og kætir í ítölsku sjónvarpi. Þar er sungið, dansað og skopast að Hollywoodhætti, léttklæddar, fagurlimaðar meyjar tipla um sviðið, þrautir reyndar og keppnir háðar og spennan mikil umfram allt.
Í sjónvarpssal sitja tvö keppnislið í stúku hvort andspænis öðru. Hvort lið um sig skipa fimmtíu karlar eða konur, en dómarar eru tvöhundruð áhorfendur af gagnstæðu kyni við keppendurna sem greiða þeim atkvæði rafrænt að hverri þraut lokinni. Liðsstjórar eru svo einhver vel þekkt andlit úr "bransanum“, fólk sem kann á miðilinn. Þema þáttarins er að fá úr því skorið hvaða líkamlegu einkenni kvenna og karla eru æskilegri og eftirsóttari en önnur og líklegri til betri afkomu tegundarinnar. Svarið er fengið með því að leggja alls kyns þrautir fyrir liðin og láta þau keppa í söng og limaburði. Hér ganga að sjálfsögðu viðteknar klisjur og goðsagnir ljósum logum: Nú skal fá úr því skorið hvort höfðar nú betur til hins kynsins, dökkhærðar konur eða ljóshærðar, feitir karlar eða grannir, giftar konur eða ástkonur, suður- eða norðurítalskir karlmenn, íturvaxnar konur eða mjónur, o.s.frv.
Þar eð kveðjan "ciao“ í heiti þáttarins er hvort tveggja notuð til að heilsa og kveðja, má túlka þáttarnafnið sem óð til kenninga karlsins um þróun tegundanna eða hitt, að honum sé hreinlega gefið langt nef. Og þannig hafa þættirnir farið að leiða mætti líkur að því síðarnefnda, því úrslitin hafa oftast orðið þau að hin ósköp venjulegri einkenni fólks hafa sigrað viðtekna fegurðarímynd; dökkhærðar konur, feitir karlar, þéttar konur - með þeirri undantekningu þó að karlar í norðri þóttu eftirsóknarverðari en þeir suðrænu. Úrslitin eru semsagt gjarnan á skjön við það sem oftast virðist talið eftirsóknarverðast.
Keppnin öll er mikið sjónarspil og stigagjöf þannig háttað að úrslitin ráðast ekki fyrr en í síðustu þrautinni. Þá situr einn fulltrúi frá hvoru liðinu um sig í háu og sívölu glerbúri og svarar þaðan spurningum þáttarstjórnandans. Við hvert rétt svar er vatni dælt inn í búr andstæðingsins og svo nátturlega á þann sjálfan sem vitlaust svarar. Oftast ráðast úrslitin ekki fyrr en vatnið nær báðum keppendum upp að höku og þeir búnir að setja upp sundgleraugu og öndunarpípur. Sannarlega kórréttur endir á spennandi keppni.
Helstu stöðvarnar eru, eins og áður segir, gjaldfríar og reknar með auglýsingatekjunum einum. Stjórnendur stöðvanna þurfa því að vera uppfinningasamir og eru ítalskir framleiðendur sjónvarpsefnis sérstaklega óragir við að flétta saman á hugvitssamlegan hátt skemmtun og auglýsingum og gylla með svolitlu sexi. Til dæmis er ein þraut Ciao Darwin! að giska á möskvastærð sokkabuxna af tiltekinni gerð. Keppandi frá hvoru liði um sig situr á stól og fyrir hann ganga engilfríðar og leggjalangar stúlkur klæddar sokkabuxum að sjálfsögðu og sem stystu pylsi. Ef keppendur eru karlmenn mega þeir taka í læri stúlknanna og þreifa sokkabuxurnar til skoðunar, kvenkeppendur skoða hins vegar handhægari sýni.
Í næsta þætti verður att saman körlum með hár og körlum með skalla og við erum þegar farin að hlakka til; skyldu skallarnir vinna?
Eitthvað af Ítölum að læra? Þetta hafa verið skrýtin úrslit, en koma kannski ekki á óvart. Sjónvarpið segir okkur - og sérstaklega hér á Ítalíu - að konur eigi að vera ljóshærðar, háar, grannar og íturvaxnar, fáklæddar og fallegar. Og konur keppast við að uppfylla skilyrðin í einni eða annarri mynd. En svo er þetta bara allt saman misskilningur; þær eru svo ágætar eins og þær eru og karlarnir allt í lagi líka. Sigrar réttlætið þá að lokum í beinni útsendingu, eða er bara verið að friða lýðinn?
Þótt ég mælist ekki til þess að við tökum upp suðræna karlrembustefnu í íslensku sjónvarpi, þá megum við án efa margt læra af því suðurevrópska; slaka á og sleppa fram af okkur beislinu svona annað slagið. Sjónvarp á að skemmta og því eru flest meðul leyfileg, þótt besta blandan sé vissulega gagn og gaman.
Grein þessi var rituð í Róm haustið 1998 og birt í Morgunblaðinu í janúar 1999. Eins og lesa má eru orð þessi sett á blað fyrir daga Skjás eins sem svo sannarlega hefur tileinkað sér ýmislegt úr þessháttar sjónvarpi sem hér er lýst.
Eldaðu
ítalskt !!!
Oft er það einfaldleikinn sem blívur
best og segja má að eitt af því
sem einkennir ítalska matargerð sé sparleg
notkun hráefnis og krydda.
Söguás:
1929
Mússolíní og Píus páfi
XI. semja um réttarstöðu Páfagarðs
sem sjálfstætt ríki innan ítalska
ríkisins með samningi sem kenndur er við
Lateran.
Hátíðir
Kjötkveðju-
hátíð er haldin í Róm
svo til allan febrúarmánuð og nær
hámarki á Martedí Grasso,
sprengidag þeirra Ítala. Karnivalið virðist
aðallega vera hátíð smáfólksins;
telpurnar klæða sig upp í prinsessukjóla
og strákarnir í ofurhetjubúninga.
Hver
er maðurinn?
Silvio Berlusconi fv. forsætis-
ráðherra Ítalíu hóf ferilinn
sem dægurlaga-söngvari á ferjum, en
tók síðan að stunda viðskipti
og sá sér þá hag í að
stofna til vinfengis við stjórnmálamenn.
Feneyjar
Feneyjar eru reistar á mörgum hólmum
og helsti ferðamáti íbúa innan
borgarinnar hefur frá upphafi verið siglingar.
Upphaf
klaustur-
lífs
Það féll í hlut Benedikts frá
Núrsíu að stofna fyrstu munka-
regluna og ber hún nafn hans. Benedikt kom klaustri
á laggirnar á Monte Cassino á Suður-Ítalíu.
Kaþólsk
trú og lútersk
Ef kaþólskur maður bergir brauðið
við altarisgöngu verður brauðið að
holdi Krists í munni honum vegna þess að
presturinn framkvæmir athöfnina fyrir hönd
kirkjunnar.
Leonardo
Leonardo da Vinci er talinn einn mesti listamaður
sögunnar. Hann fæddist í smábænum
Vinci á Ítalíu um miðja 15. öldina
og hefur æ síðan verið við þann
bæ kenndur.
ÁBÓTINN
SAGÐI ...
„Rómaborg er
yfir öllum borgum, og hjá henni eru allar borgir
að virða sem þorp, því að jörð
og steinar og stræti öll eru roðin
í blóði heilagra manna“.
Ef sjónvarpið er spegill þjóðanna, þá eru Ítalir óneitanlega dulítið klikk. En öllu virðist maður geta vanist, og eftir einn sjónvarpsvetur formælinga og síðan orðleysis yfir allri vitleysunni vorum við hjónaleysin í Róm orðin nokkuð samdauna hneykslunarhell-
Hér er hlutverk stjórnenda skemmtiþáttanna mun víðtækara en við þekkjum, og reyndar aðstoðarfólks þeirra og skemmtikrafta, þar eð þau sinna líka auglýsingamennsku í þáttunum. Er ekki annað hægt en að dást að fagmennsku þáttastjórnendanna, en slíkt er öryggi þeirra í framkomu sem og allri stjórn á framvindu þáttanna að langar útsendingar eru án feilspors. Þetta eru heldur engir aukvisar, oftast reyndir leikarar og margir þeirra með áratuga reynslu af sjónvarpi að baki. Sá sem stýrir þættinum sem ég segi frá hér á eftir er vel kynntur fólki á þrítugsaldri, því hann sá lengi vel um vinsælan barnaþátt. Paolo Bonolis heitir hann og er öryggið uppmálað.
kp á svipuðum nótum: 
MMX Saga /
Kirkja /
Listir /
Matur
/ Tenglar